(از دیگاه فقه اهل­بیت و حقوق افغانستان)

سید ذبیح الله علوی (کارشناسی ارشد فقه و حقوق قضایی)

چکیده

یک از مباحث بسیار مهم حقوق جزایی بحث اثبات قتل عمد. یک از ارکان اساسی قتل عمد وجود قصد قتل از طرف جانی می­باشد. یک از راهای اثبات قصد توجه به فعل و ابزار قتل می­باشد. ابزار و فعل قتالة در کشف قتل عمد چنان اهمیّت دارد که فقه­ها و حقوقدانان قتل عمد را به آن تعریف نموده اند. به نحوی که به نظر می­رسد که خود ابزار و فعل غالبا کشنده در تحقق قتل موضوعیت دارد. لذا این مقاله نقش ابزار و افعال غالبا کشند در قتل عمدررا از دیدگاه فقه­ اهل­بیت و حقوق افغانستان (فقه حنفی) مورد بررسی قرار­داده­ایم، که آیا وجود آنها در اثبات قتل عمد موضوعیت دارد یا طرقیت. این مقاله در دو مبحث تنظیم شده است. مبحث اول فقه اهل­بیت را در دو عنوان روایات و اقول فقه­ها در موضوع مورد بحث مورد مطالعه و بررسی قرار داده­ایم. در فقه اهلبیت چهار دسته روایات در باب قتل عمد وجود دارد. امّا از اکثر رویات استفاده می­شود که ملاک قتل عمد وجود قصد از طرف قاتل می­باشد. به تبع این روایات فقه­های نیز ملاک قتل عمد را وجود قصد قتل قرار داده و رویات  دیگر را نیز بر این معنا حمل کرده­اند. در مورد آن دسته از روایاتی که ملاک بودن ابزار قتاله استفاده می­شود، گفته­اند؛ ابزار قتاله به اعتبار کاشفیتش از قصد جانی ملاک قتل ذکر شده است. در انتهای اقول بررخی از فقه­های ذکر شده است که تصریح نموده­اند؛ ملاک قتل عمد قصد قتل از طرف قاتل می­باشد و ابزار و افعال غالبا کشنده به لحاظ کشف از قصد دورنی قاتل اعتبار دارد. در مبحث دوم باتوجه به انیکه قانون جزای افغانستان مباحث مربوط به قتل عمد را به فقه حنفی ارجاء داده، نظر فقه نحفی را در مودر نقش ابزار و افعال غالبا کشنده، مورد بررسی قرار دادیم. در فقه حنفی در مورد قتل عمد دو نظر مطرح است. یک نظر منسوب به ابوحنیفه امام مذهب حنفیه. ایشان در قتل عمد قائل است که ابزار قتل باید محدد(تیز) و تهیه شده برای قتل باشد. مگر در ابزار آهنی وشبه آن مانند مس، روی، و... که محدد بودن را شرط نمی­دانند. طبق این بیان خود ابزار با اوصاف مذکور در تحقق قتل عمد موضوعیت پیدا می­کند. لذا قتل با ابزار مثقتل مثل سنگ یا چوب بزرگ، یا پرتاب کردن از بلندی که کشنده باشد، مثلا ساختمان ده طبقه همه قتل شبه عمد می­شود. با اینکه اکثر فقهای حنفیه از این نظر پیروی کرده­اند امّا در کتبشان سعی کرده­اند این نظر را توجیه کنند و ملاک اصلی در عمد بودن را  قصد جانی ذکر کرده­اند. البته این توجیهات چندان قابل قبول نمی­باشد و نمی­تواند نظریه ابوحنیفه با معیاریت قصد قتل جمع کند. نظر دو منسوب به ابویوسف و محمد شیبانی از شاگردان ابوحنیفه می­باشد. آنها ملاک عمد را مانند فقه­های شیعه قصد قتل می­دانند و ابزار غالبا کشنده کاشف از قصد می­دانند. در پایان به این نتیجه می­رسیم که همه فقه­ها اهلبیت و عده­ای از فقه­های حنفیه ملاک عمد بودن قتل را قصد مرتکب می­داند. امّا به نظر ابوحنیفه ملاک عمد بودن محدد بودن تهیه شدن یا آهنی بودن ابزار قتل است. در این صورت شبه عمد است.

برای دریافت منابع تماس بگیردی:

ایمیل: zabihalavi@yahoo.com

کانال تلگرام: https://t.me/joinchat/B6eqthKATKTP9zbmjVfUQw

 تماس فقط با تلگرام: 00989102805297


برچسب‌ها: قتل, قتل عمد, قصد قتل, غالباً کشنده
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه ۳۰ تیر ۱۳۹۶ساعت 22:50  توسط ذبیح الله علوی  |